The Clever Man and the Fool

آن شنیدستی که روزی زیرکی با ابلهی

Have you heard how one day a clever man said to a fool,

گفت کین والی شهر ما گدایی بی‌حیاست

‘This governor of our city is a shameless beggar’?

گفت چون باشد گدا آن کز کلاهش تکمه‌ای

The fool said, ‘How can he be a beggar, when a single button from his cap

صد چو ما را روزها بل سال‌ها برگ و نواست

would keep a hundred like us for days, no, for years?’

گفتش ای مسکین غلط اینک از اینجا کرده‌ای

He told him, ‘Poor fellow, this is just where you have gone wrong:

آن همه برگ و نوا دانی که آنجا از کجاست

do you know where all that wealth of his comes from?

در و مروارید طوقش اشک اطفال منست

The pearls on his collar are my children’s tears;

لعل و یاقوت ستامش خون ایتام شماست

the rubies on his harness are the blood of your orphans.

او که تا آب سبو پیوسته از ما خواسته است

He has always demanded from us, down to the water in our jars;

گر بجویی تا به مغز استخوانش زان ماست

search him to the marrow of his bones, and it is ours.

خواستن کدیه است خواهی عشر خوان خواهی خراج

Asking is begging, call it a tithe or call it a tax,

زانکه گر ده نام باشد یک حقیقت را رواست

for one truth may well go by ten names.

چون گدایی چیز دیگر نیست جز خواهندگی

Since begging is nothing other than asking,

هرکه خواهد گر سلیمانست و گر قارون گداست

whoever asks, be he Solomon or Korah, is a beggar.’