The zahid who worships appearances

زاهد ظاهرپرست از حال ما، آگاه نیست

The zahid who worships appearances knows nothing of our state;

در حق ما، هرچه گوید، جای هیچ اکراه نیست

whatever he says about us, there is no cause for resentment.

در طریقت هرچه پیش سالک آید، خیر اوست

On the path, whatever comes to the traveller is for his good;

در صراط مستقیم، ای دل، کسی گمراه نیست

on the straight road, O heart, no one goes astray.

تا چه بازی رخ نماید بیدقی خواهیم راند

Let us see what game unfolds: we will move a pawn forward;

عرصه‌ی شطرنج رندان را مجال شاه نیست

on the chessboard of the rends, there is no room for the king.

چیست این سقف بلند ساده بسیارنقش؟

What is this high, plain ceiling with so many patterns?

زین معما، هیچ دانا در جهان، آگاه نیست

No sage in the world knows the answer to this riddle.

این چه استغناست یا رب؟ وین چه قادر حکمت است؟

What self-sufficiency is this, O Lord, and what mighty wisdom,

کاین‌همه زخم نهان است و مجال آه نیست

that there are so many hidden wounds and no room for a sigh?

صاحب دیوان ما گویی نمی‌داند حساب

Our minister of accounts, it seems, does not know how to reckon,

کاندر این طغرا، نشان حسبة لله نیست

for on this decree there is no mark of "given for God's sake."

هر که خواهد گو: «بیا!» و هرچه خواهد گو: «بگو!»

Say "Come!" to whoever wants to, and let him say whatever he wants:

کبر و ناز و حاجب و دربان، بدین درگاه نیست

there is no pride or disdain, no chamberlain or doorkeeper at this court.

بر در میخانه رفتن، کار یکرنگان بود

Going to the tavern door is the work of those who are all of one colour;

خودفروشان را به کوی می‌فروشان، راه نیست

the self-sellers have no way into the street of the wine-sellers.

هرچه هست از قامت ناساز بی‌اندام ماست

Whatever fault there is comes from our own awkward, ill-shaped figure;

ور نه تشریف تو، بر بالای کس، کوتاه نیست

otherwise your robe of honour falls short on no one's stature.

بنده‌ی پیر خراباتم که لطفش، دائم است

I serve the elder of the tavern, whose kindness never fails;

ور نه لطف شیخ و زاهد، گاه هست و گاه نیست

the kindness of the shaykh and the zahid is there one moment and gone the next.

«حافظ»، ار بر صدر ننشیند، ز عالی‌مشربی‌ست

If Hafez does not sit in the seat of honour, it is from his lofty spirit:

عاشق دردی‌کش اندر بند مال و جاه نیست

the lover who drinks the dregs is not bound by wealth or rank.