At dawn, Gemini

جوزا سحر نهاد حمایل برابرم

At dawn Gemini laid its sword-belt before me,

یعنی غلام شاهم و سوگند می‌خورم

as if to say, "I am the king's servant," and I swear it too.

ساقی بیا که از مدد بخت کارساز

Come, saqi, for with the help of fortune that sets things right,

کامی که خواستم ز خدا شد میسرم

the wish I asked of God has been granted me.

جامی بده که باز به شادی روی شاه

Give me a cup, for once more, in the joy of the king's face,

پیرانه سر، هوای جوانیست در سرم

old as I am, the longing of youth is in my head.

راهم مزن به وصف زلال خضر که من

Do not lead me astray with praise of Khezr's clear water, for I

از جام شاه جرعه کش حوض کوثرم

drink from the king's cup draughts of the pool of Kawthar.

شاها اگر به عرش رسانم سریر فضل

O King, even if I raise the throne of virtue to the highest heaven,

مملوک این جنابم و مسکین این درم

I am the slave of this court and the poor one at this door.

من جرعه نوش بزم تو بودم هزار سال

I have drunk the drops of your banquet for a thousand years;

کی ترک آبخورد کند طبع خوگرم

how could my nature, so used to it, leave its watering-place?

ور باورت نمی‌کند از بنده این حدیث

And if you do not believe these words from your servant,

از گفته کمال، دلیلی بیاورم

I will bring a proof from the sayings of Kamal:

«گر برکنم دل از تو و بردارم از تو مهر

"If I tear my heart from you and take away my love,

آن مهر بر که افکنم؟ آن دل کجا برم؟»

on whom shall I cast that love? Where shall I take that heart?"

منصور بن مظفر غازیست حرز من

Mansur son of Mozaffar, the Ghazi, is my amulet,

و از این خجسته نام، بر اعدا مظفرم

and by this auspicious name I am victorious over my enemies.

عهد الست من همه با عشق شاه بود

My covenant of Alast was wholly with love for the king,

وز شاهراه عمر، بدین عهد بگذرم

and along the highway of life I will keep to this covenant.

گردون چو کرد نظم ثریا به نام شاه

Since the heavens strung the Pleiades in the king's name,

من نظم در چرا نکنم؟ از که کمترم؟

why should I not string pearls of verse? In what am I less?

شاهین صفت چو طعمه چشیدم ز دست شاه

Like a falcon that has tasted food from the king's hand,

کی باشد التفات به صید کبوترم

why would I ever turn to hunting doves?

ای شاه شیرگیر چه کم گردد ار شود

O lion-catching king, what would be lost if,

در سایه تو ملک فراغت میسرم

in your shade, the kingdom of ease were granted me?

شعرم به یمن مدح تو صد ملک دل گشاد

My verse, by the blessing of your praise, has conquered a hundred realms of hearts;

گویی که تیغ توست زبان سخنورم

you would say my eloquent tongue is your sword.

بر گلشنی اگر بگذشتم چو باد صبح

If I passed through a rose garden like the morning breeze,

نی عشق سرو بود و نه شوق صنوبرم

it was not for love of the cypress, nor desire for the pine.

بوی تو می‌شنیدم و بر یاد روی تو

I was catching your scent, and in memory of your face

دادند ساقیان طرب یک دو ساغرم

the saqis of delight gave me a cup or two.

مستی به آب یک دو عنب وضع بنده نیست

To be drunk on the juice of a grape or two is not your servant's way;

من سالخورده پیر خرابات پرورم

I am an aged elder, raised in the tavern.

با سیر اختر فلکم داوری بسیست

I have many a quarrel with the course of the stars of heaven;

انصاف شاه باد در این قصه یاورم

may the king's justice be my helper in this matter.

شکر خدا که باز در این اوج بارگاه

Thanks be to God that once more, at this lofty court,

طاووس عرش می‌شنود صیت شهپرم

the peacock of heaven hears the fame of my wing-feathers.

نامم ز کارخانه عشاق محو باد

May my name be erased from the workshop of lovers

گر جز محبت تو بود شغل دیگرم

if I have any work other than love for you.

شبل الاسد به صید دلم حمله کرد و من

The lion's cub sprang to hunt my heart, and I,

گر لاغرم وگرنه شکار غضنفرم

lean or not, am still the lion's quarry.

ای عاشقان روی تو از ذره بیشتر

O you whose lovers outnumber the motes of dust,

من کی رسم به وصل تو کز ذره کمترم

how could I reach union with you, I who am less than a mote?

بنما به من که منکر حسن رخ تو کیست

Show me who denies the beauty of your face,

تا دیده‌اش به گزلک غیرت برآورم

so that I may pluck out his eye with the knife of jealousy.

بر من فتاد سایه خورشید سلطنت

The shadow of the sun of sovereignty has fallen on me,

و اکنون فراغت است ز خورشید خاورم

and now I have no need of the sun of the East.

مقصود از این معامله بازارتیزی است

The point of this exchange is only to liven the market;

نی جلوه می‌فروشم و نی عشوه می‌خرم

I neither sell display nor buy flattery.